Afmaken voor beginners (1)

Afmaken, altijd lastig. Heb je uren zitten zwoegen om die gewonnen stelling te bereiken, maar dan? Ik vind het zelf 1 van de lastigste onderdelen van het schaken. De vermoeidheid neemt toe, de "als ik het maar niet verziek" druk en die tegenstander die maar niet ziet dat ie op moet geven, maakt het er ook niet eenvoudiger op. Er is maar 1 remedie, oefenen! Om te beginnen een makkie, al gaf nota bene de vorige wereldkampioen toe dat hij het tijdens de partij gemist had!

Anand met zwart speelde hier Pf4! wat een venijnige truc inbouwt. Kramnik sloeg niet op g5, maar kwam er pas in de analyse achter hoe snel dit had verloren! Ziet U beter dan de gewezen kampioen hoe zwart simpel wint na Dxg5?

David Levy, bedankt

Wel eens van David Levy gehoord? Computerschaak-voorvechter van het eerste uur. Sloot in 1968(!) een weddenschap dat hij de komende 10 jaar niet van een schaakprogramma zou verliezen. Nu nogal vanzelfsprekend, toen een sprong in het duister. Hij won de weddenschap met gemak. Hield het vol tot 1989, toen oude bekende Deep Thought (voorloper van Kasparov-beater Deep Blue) te sterk bleek. David verblijft al jaren in de anonimiteit, en had dat beter kunnen blijven. Zijn proefschrift waarop hij onlangs is gepromoveerd geeft een ieder die schakers altijd met de bekende cliché's neerzet, weer voldoende munitie. Hij promoveerde overigens in Nederland, omdat de Engelsen wél de totale onzin van het onderwerp inzagen en David en zijn proefschrift weigerden...

Oplossing Ljubo-Donner

De oplossing van vorige week had u nog tegoed: 30.Lxf6+! Kg6 (30...Dxf6 31.Te7+ Kg6 32.Dg3+ Kh5 33.Tg7 1-0) 31.Te7 Dxc4+ 32.Lc3 1-0

Ook GM's worden wel eens gesloopt...

Essent Hoogeveen is begonnen, altijd leuk om wat live partijen te volgen. Soms wordt iemand zo hard gesloopt op een manier die je niet verwacht van een GM. Het overkwam Jan Werle, nota bene na een 4 uit 4 start, tegen ene Postny, die schitterend toesloeg.

Het afzichtelijke f6 wordt genadeloos afgestraft: 15.Lc7!! Dxc7 Op weigeren volgt hetzelfde: 16.Ph4!! De pointe. Werle ging nu heel lang in de denktank maar het was al te laat, alles hangt: Ph5, d5, Le7, Lb7. Verloren stelling na 16 zetten! 16...Pf4 17.gxf4 Db8 18.Pxd5 Ld6

19.Db3 Tf7 Of Kh8 20.Dh3! Tf7 21.De6, ook met ellende. 20.Pf5! Nu dreigt er weer 21.Pxf6+ met vernietiging. Zwart wordt werkelijk alle kanten opgespeeld. 20...Kf8 21.Tfe1 g6 22.Ph6 Tg7

23.Pc7!! De prachtige afmaker. 23...Lxc7 24.Lxb7 Dxb7 25.Da3+ en opgegeven, op Pc5 volgt ook nog eens 26.Txc5!

Het kan de besten overkomen blijkbaar...

De beste stuurlui zijn de grootste liefhebbers

Afgelopen vrijdag, snelle remise tegen Wim. Mooie gelegenheid voor een avondje langs de borden. Ook deze keer valt er van alles te genieten. Dolf gooit er een paar stukken tegenaan en zet Henks koning pardoes mat midden op het bord. Wijnand en Ed spelen de kleine klassieker, de wedren van paard tegen pionnen wordt uiteindelijk remise. Harmen beleeft een zwaar debuut tegen Tim en verliest uiteindelijk. Het langst blijf ik hangen bij Joost Ros-Wil. De onveilige witte koning lijkt me belangrijker dan de toren voorsprong die Joost al een tijdje heeft. Wil geeft in hevige tijdnood plotseling mat, maar hij heeft daar wel een forse blunder van Joost voor nodig. Ik dacht een mooie geforceerde winst te zien voor zwart, en wilde dat graag checken. Vooral voor de verliezer is het niet prettig om meteen na afloop geconfronteerd te worden met een betweter die gelijk aan de stukken gaat zitten. Bij sommigen mag je zelfs later in de bar nog geen goedbedoelde adviezen geven, zie vorige Schakelaar. Bij Joost II durf ik het wel aan en zodra ik de kans krijg zet ik onderstaande stelling op.

Wil speelde hier 1...g5? en dat liep dus goed af, maar ik denk een dwingender winst te hebben gevonden: 1...Dc2!! Typisch zo'n zet waar je oog maar net op moet vallen. Er dreigt Pd4 mat, en de enige normale manier om dit te verhinderen is 2.Pxc6. Maar dan volgt 2...Lg4+!! 3.Kxg4 Dxg2+ en altijd mat: 4.Kh4 g5+ 5.Kh5 Dh3+ 6.Kxg5 Tf5# of 4.Kh5 Dh3+ 5.Kg5 Tf5#.

Ljubo mag niet vergeten worden

Ljubomir Ljubojevic, 2007

Nijmegen, nazit van de weggesleepte 5-5 bij SMB, uiteraard bij de plaatselijke Chinees. In de wirwar van gespreksonderwerpen passeert het komende Corus de revue. Ter gelegenheid van de 70e editie wordt een erevierkamp gehouden met Timman, Korchnoi, Portisch en Ljubojevic. Een niet nader te benoemen voorzitter had nog nooit van Ljubo gehoord! Onwetendheid, drank, voedselvergiftiging? Ik vrees generatiekloof. Ik voel mij verplicht tot opvoeding want Ljubo is 1 van mijn schaakhelden. Opkomst in de jaren '70, uitdager van K en K in de jaren '80 met als hoogtepunt 3e op de wereldranglijst in 1983. Schitterende, soms Gary-achtige stijl. Het laatste stapje naar de kroon heeft hij nooit kunnen maken, voornamelijk omdat op beslissende momenten de emotie zijn verstand vaak in de weg zat. Vreselijke blunders waren het gevolg. Legendarisch zijn de uitbarstingen in de persruimte, waar Ljubo iedere aanwezige in 4 talen nieuwe scheldwoorden leerde. Nu, op 57-jarige leeftijd, doet hij niet veel meer op schaakgebied. Wat commentaar geven, af en toe een toernooitje, en de afgelopen twee seizoenen zelfs 5 potjes KNSB voor HSG, waarin hij slechts 1 schamel punt scoorde, het zegt genoeg. Beter is hem te herinneren als de flamboyante publieksspeler van weleer, kijk hier maar eens voor een mooi voorbeeldje van zijn kracht en kunnen. Tot slot een diagrammetje van de afmaakfase tegen een andere onvergetelijke. Oplossing volgende week.

Ljubo-Donner, Hoogovens 1973

Inzet 7, slimheid 4, geduld 5

Rotterdam, zondag 31-12. Het voornemen om de laatste 2 partijen te winnen is dus niet gelukt. Tegen de eerste tegenstander met een enigszins gelijkwaardige rating ging het gelijk mis. Met zwart een ruilvariant van het damegambiet winnen valt nog niet mee. Ik verloor mijn geduld (zie verderop) in een gelijke stelling, ruilde te vroeg en te veel en verdedigde ook nog niet taai genoeg. Einde toernooi feitelijk, maar de laatste ronde tegen een 1800-speler wilde ik niet zomaar remise geven. Ik kwam goed uit de opening maar kon absoluut geen plan bedenken. Omdat ik mijn tegenstander enkele ronden eerder flink had zien knoeien in een toreneindspel, besloot ik daarnaar af te wikkelen. Ieder 4 pionnen alleen stond ik iets actiever. En ja hoor het lukte nog ook, ik truucte hem in mijn langste partij van het toernooi. 5 uit 8 is niet geweldig zeker gezien de op papier matige tegenstand, maar ieder nadeel heb se voordeel: toen de prijsuitreiking van start ging zat ik alweer ter hoogte van Zwolle. Het was wel een gezellig en gemoedelijk toernooi, de sfeer is nog het best te karakteriseren door een Jaco-achtige actie van de organisatie. Een Groninger uit de B-groep staat blijkbaar bekend om het altijd dragen van dezelfde "gelukstrui". De organisatie vond het voor aanvang van de laatste ronde de hoogste tijd om de man een nieuwe "schaaktrui" aan te bieden, zodat hij weer 20 jaar vooruit kan. Gezien de draden die erbij hingen en het opgeluchte applaus vanuit zijn directe omgeving kwam deze ludieke actie geen dag te vroeg...

Tot slot ter lering (vooral voor mezelf) ende vermaak (vooral voor de lezers) een paar momenten uit mijn beide verliespartijen.


In de diagramstelling (Plas-E. Blees) sta ik na 14 zetten al zeer goed. Ik kon hier met 15.Pd6 gevolgd door Lxa8 een kwal pakken. Ik vond het zonde van mijn loper en dacht eerlijk gezegd ook dat de winst vanzelf zou komen gezien het zwakke openingsspel van mijn tegenstander. Nou, 8 hopeloze witte zetten later stond het zo:




23...Lxh3! en wit kan opgeven. 24.Pxh3 Pg4 (Pf3+ kon ook) is dodelijk. Ik hield het nog 10 zetten vol en stond toen alsnog mat. Een zware onvoldoende voor inzet en slimheid dus.






In ronde 8 ging het gelijk op met zwart tegen A. Hovenga (2150). In het diagram is Lf8-g7 een goed plan, zwart moet vooral geduld hebben en afwachten wat wit doet. Dat deed ik dus niet: 21...g5? dit creëert zwaktes op h5 en f5, en na een grootscheepse ruil stond het zo:




Net toen ik dacht "dan maar remise" kwam 28.Th1! Opeens zag ik allemaal ellende te beginnen met h4. Na Df8-g7 valt het misschien nog mee maar ik drukte gelijk de panic button in: 28...Te8 29.h4 Pe4? (ik had geen zin in Df4 met pionverlies op de lange termijn maar dit is helemaal niks) 30.fxe4 dxe4 31.De3 Df4 32.Dxf4 gxf4 daar deed ik het voor, 2 verbonden vrijpionnen, maar: 33.d5! en na e3 34.Kf3 was alles geblokkeerd en wit won simpel. Veel te ongeduldig gespeeld dus en ook niet bepaald slim. Daarom voor geduld een 5 (ook wel een paar pluspuntjes zoals het toreneindspel melken in de laatste ronde), slimheid een 4 en inzet vooruit een 7 wegens het zetgemiddelde van ruim boven de 40.

Casino-schaak en stripfiguren

Groningen, woensdag 27-12. Na een familiedagje en voetbaldagje is het of de eerste ronde weer begint. Om 6.00 uur opstaan om keurig om 10.02 uur de eerste zet te doen. Volgens mij bestaat er in het schaken de krukken-remisedood. Dat gaat als volgt: wit speelt 1.c4 2.Pf3 3.g3 en 4.b3, zwart heeft 150 ratingpunten meer maar in dergelijke stellingen valt dat verschil nagenoeg weg. Zo ook mijn partij die morgen. Na 20 zetten berustte ik maar in het onvermijdelijke: draw. Omdat ik niet voor de Sjonniecup wil gaan en 2e kerstdag een reglementaire nul heb gepakt (bye mocht niet) moest het 's middags toch echt gebeuren om de inhaalrace naar de top in te zetten. In een Staunton-gambiet (1.d4 f5 2.e4), incorrect maar zwart weet zich meestal geen raad, stond ik na 13 zetten fantastisch. Ik trapte echter weer eens in mijn oude valkuil; ik speelde wat flashy moves, keek verveeld om me heen en had totaal geen aandacht voor de tegenkansen die er wel degelijk waren. Opeens stonden al mijn stukken verkeerd en kwam er een mataanval op me af. Met een volle kwal minder zag ik ook nog mat in 1 over het hoofd, tot zover het lesje dat ik wel nooit zal leren. Een behoorlijk dramatisch dagje dus.
Donderdag, 28-12. Na een zeer aanbevelingswaardig bezoekje aan het Gronings stripmuseum (alsof ik in de speelzaal nog niet genoeg stripfiguren gezien heb) begon ik met hernieuwde energie aan ronde 6. Wit tegen een variant waar Ben-Oni liefhebbers als Herbie en Alek van zullen walgen: met Lf8-d6-e5xc3. Ik zette mijn Loper op b2 zodat de thematische doorbraak e4-e5 nog meer kracht kreeg. Niet gehinderd door zwarts sterkste Ben-Oni troef de zwartveldige loper, kreeg ik een droomstelling met pionnen op d6 en e5 en een paard op d5. Even later was het al mat of dameverlies, dus dit begon eindelijk ergens op te lijken. 's Avonds bezocht ik de film Casino Royale, wat me gezien mijn manier van schaken een toepasselijke titel leek.
Vrijdag, 29-12. Weer 2 ronden vandaag. 's Ochtends een doorschuif-Fransman, wit speelde de Alek-variant, namelijk pion d4 offeren zonder noemenswaardige compensatie. Nu verloor ik de vorige partij met deze variant van... inderdaad, Alek. Oppassen dus, maar toen ik met een trucje dames kon ruilen en nog een pion erbij won die mijn tegenstander vergat terug te winnen zag het er evenals het weer zonnig uit. Hij verdedigde nog zeer taai, maar uiteindelijk pakte ik een kwal waarna een vrije g-pion ongehinderd kon doorlopen: 0-1. 4 uit 7 nu, of 4 uit 6 de papieren nul niet meegerekend, nog twee rondjes te gaan. Ik zal alles op alles zetten voor 2 punten om zo misschien nog een prijsje mee te pakken. Zondag volgt de ontknoping van dit verslag!

Wandelen en wankelen in grijs Groningen

Groningen, zaterdag 23-12. De lange treinreis verliep onverwacht voorspoedig zodat telefonisch registreren (waarom kan dat bij andere toernooien niet?) niet eens nodig was, ik was een uur voor aanvang aanwezig in het Harmonie universiteitsgebouw midden in het centrum. De eerste ronde tegen een 1900-noorderling verliep traditioneel stroef, met de reis nog in de benen als pletsmoes. Ik pakte een kwal maar wel op a8, het paardje sprong miraculeus de hoek weer uit maar wel ten koste van 2 pionnen. Toen ik door een grove rekenfout zijn vrije a-pion helemaal niet won bood ik maar snel remise aan wat puur gezien mijn hogere rating, en dus niet op basis van stelling, grif werd geaccepteerd. Naast mij zat overigens Rob "de Beer" Hartoch remise te schuiven tegen good-old Erika Belle, belle en de beer dus. De wandeling door grijs en nat Groningen richting hotel duurde iets langer dan thuis bedacht maar geen nood: het Mercure hotel (met aantrekkelijke schakerskorting!) biedt gratis een prachtige knalroze leenfiets aan! Zowiezo een prachtig hotel met een voor schakers onkarakteristieke luxe in de vorm van o.a. minibar (natuurlijk hier geen dure drankjes uithalen maar wel de bij het tankstation gehaalde biertjes koud bewaren) en flatscreen. Wel een paniekmomentje: de enige zender die ontbreekt is Tien (voorheen Talpa)! Dus geen samenvatting van Fey-Sparta bekijken maar meehuiveren met Teletekst. Terug naar de schaakarena.


Tweede ronde weer een 1900-studentig type, Frans dus lekker snel spelen. Iets te snel, want in de diagramstelling speelde ik 22...g5?? en zag gelijk dat 23.g4! ellende zou opleveren. Dit alles ging onopgemerkt aan mijn tegenstander voorbij, want vrijwel a tempo kwam 23.Lg4? Dus maar meteen uit de penning, 23...Tg7, en verder alsof er niets gebeurd is. Het speeltempo is 100 minuten voor de hele partij + 30 seconden per zet, en de witspeler ondervond hiervan het grootste nadeel: als je eenmaal in tijdnood komt is er geen ontsnappen meer aan. Vanaf zet 30 ongeveer had hij steeds minder dan 1 minuut en daar was de stelling toch te wankel voor.


De beslissende klap was leuk: 39...g4! (met als pointe 40.fxg4 Le4+) en na 40.Lh4 gxf3+ 41.Kf2 Le4 42.Tg5 Txg5 43.Lxg5 fxg3+ 44.Kxg3 besliste de vrije f-pion simpel. Aangezien de organisatie om onduidelijke redenen geen enkele rekening houdt met mensen die op 2e kerstdag naar Fey-PSV willen, moest ik voor de derde ronde een vrijwillige nul laten noteren. Wordt vervolgd!

Twaalf stukjes om met de kerst te nuttigen

Kerst is geen kerst zonder variantenboom. Deze 12 kerststukjes zullen prima smaken bij de kalkoen en gloeiwijn! Voor ieder wat wils: van matproblemen tot eindspelstudies, verdeeld in 3 niveaus, CL, minor en Leo van Dongen! Oplossingen in de volgende Schakelaar.